Undergraduate study - 2022 entry
Open to the world

MA Ceiltis agus Àrc-eòlas

Lorg eachdraidh na h-Alba agus cuidich gus cruth a thoirt air an àm ri teachd. Tha am prògram seo a' toirt cothrom dhut a bhith ag ionnsachadh mu chànanan, litreachasan agus cultaran nan saoghal Ceilteach cho math ri àrc-eòlas na h-Alba agus an t-saoghail san fharsaingeachd.

Còd UCAS: QV54

Faid: 4 bliadhna

Lìbhrigeadh: Làn-ùine

Sgoil: Litreachasan, Cànanan is Cultaran

Colaiste: Ealain, Daonnachdan is Saidheansan Sòisealta

Read this page in English

Ro-ràdh

Ceiltis

Bidh sinn ag obair le traidisean litreachais ann an Seann Ghaeilge agus Cuimris Mheadhan-aoiseil (am fear as fharsainge san Roinn Eòrpa gu lèir), a bharrachd air Gàidhlig na h-Alba agus Gaeilge bho dheireadh nam Meadhan Aoisean chun an latha an-diugh.

Bidh sinn a’ coimhead air traidisean làidir a’ bheul-aithris a chaidh a chlàradh bhon 18mh linn chun an latha an-diugh, agus le bàrdachd bho linn òir litreachas na Gàidhlig san 18mh linn.

Ionnsaichidh tu mu na freagairtean san 19mh agus 20mh linn ris na h-atharraichean cultarach agus cànanach luath anns na dùthchannan far a bheilear a’ bruidhinn nan Cànanan Ceilteach. Bidh thu ag ionnsachadh cuideachd mun sgrìobhadh, mu na h-òrain agus mu na meadhanan a tha a’ tighinn a-mach à saoghal eadar-mheasgte is beòthail an latha an-diugh ann an Alba is Èirinn na Gàidhlig agus anns a’ Chuimrigh. 

Tha eòlas againn ann am farsaingeachd de raointean a’ gabhail a-steach sòiseo-chànanachas practaigeach agus teòiridheach san latha an-diugh, poileasaidh cànain agus ath-bheothachadh cànain.

Gàidhlig na h-Alba

Tha Gàidhlig na h-Alba aig cridhe na Ceiltis ann an Oilthigh Dhùn Èideann, agus aig ìre urraim, faodar ionnsachadh mu nua-Ghaeilge agus na cànanan Ceilteach meadhan-aoiseil cuideachd.

Aig gach ìre, tha sinn a’ tairgse chùrsaichean ann an cànan, litreachas, eachdraidh agus cultar, a’ toirt cothrom dhut do phrògram fhèin a thogail le bhith a’ leantainn nan cuspairean, linntean agus raointean eòlais ann an Ceiltis anns a bheil ùidh agad.

Àrc-eòlas

Bheir an t-ionnsachadh agad air àrc-eòlas air ais ann an tìm thu agus cuidichidh e thu gus farsaingeachd de sgilean co-cheangailte a thogail gus atharrachadh sòisealta is cultarach a mhìneachadh. Tha am prògram cuideachd a' toirt cothrom do dh'oileanaich a bhith a' tuigsinn na stèidh stuthaich (material basis) aig àrc-eòlas, gu bheil nàdar nithean uaireannan connspaideach, a bhith a' tuigsinn mu na dàimhean sòisealta a tha a' cuairteachadh nithean agus mu na daoine a tha gan cleachdadh is gam mìneachadh.

Na bhios tu ag ionnsachadh

Is e a shùbailteachd fear de na rudan as tarraingiche mun phrògram seo.

Tha seo a’ ciallachadh, gun tagh thu cùrsaichean roghainneil ann am Bliadhna 1 agus 2 bho liosta fharsaing de raointean-cuspair a bharrachd air Ceiltis agus Àrc-eòlas, na prìomh chuspairean agad.

Tha seo a’ toirt dhut foghlam nas fharsainge, ach dh’fhaodte gun toir e cothrom dhut cuideachd fòcas a’ phrògraim agad atharrachadh anns na bliadhnaichean urraim agad (Bliadhnaichean 3 agus 4).

Bliadhna 1

Ann am Bliadhna 1, faodaidh tu taghadh eadar a bhith a’ dèanamh na Gàidhlig no a bhith a’ dèanamh Sìobhaltachd Cheilteach.

Ma tha thu a’ gabhail slighe a’ chànain, bidh an cùrsa a nì thu a rèir na h-ìre de Ghàidhlig a th’ agad mar-thà. Gheibh oileanaich aig nach eil eòlas sam bith sa chànan misneachd ann a bhith a’ bruidhinn agus a’ sgrìobhadh na Gàidhlig le bhith a’ dèanamh a’ chùrsa Gàidhlig 1A againn. Bidh luchd-labhairt adhartach a’ chànain a’ cur ris an eòlas air litreachas Gàidhlig na h-Alba, a bharrachd air a bhith a’ leasachadh an cuid sgilean cànain, air a’ chùrsa Gàidhlig 1B againn.

Tha slighe nan sìobhaltachdan (cùrsaichean Sìobhaltachd Cheilteach 1A agus 1B) a’ feuchainn ri cànanan Ceilteach an àm a dh’ fhalbh agus an latha an-diugh - a chur ann an co-theacsa eachdraidheil agus co-aimsireil nas fharsainge. Beachdaichidh tu air a’ bhuaidh aig Ceilteachas an latha an-diugh air mar a thathar a’ tuigsinn an àm a dh’fhalbh, agus nì thu sgrùdadh air Eòlas Ceiltis anns na meadhan-aoisean agus san latha an-diugh. Tha cothrom ann cuideachd cùrsa ann an Sìobhaltachd Cheilteach a dhèanamh còmhla ris a’ chùrsa bhunaiteach ionnsachaidh cànain againn, Bun-eòlas air a’ Ghàidhlig agus a Cultar.

Nì thu cuideachd cùrsa Àrc-eòlas 1A agus Àrc-eòlas 1B. Tha na cùrsaichean seo a’ toirt dhuinn sealladh farsaing air an eachdraidh againn mar daoine, a’ coimhead air tachartasan ro-chudromach san leasachadh againn bho mhean-fhàs nan daoine tùsail bho chionn na milleanan de bhliadhnaichean, gu fàs an àiteachais agus fàs nan sìobhaltachdan san Roinn Eòrpa, san Èipheit agus san Ear Dhlùth.

Bidh na cùrsaichean seo cuideachd a’ coimhead air na prìomh dhòighean-obrach a chleachdas àrc-eòlaichean. Tha iad a’ gabhal a-steach dòighean gus làraichean a lorg, a sgrùdadh, agus gus nithean a lorgar a chlàradh agus a mhion-rannsachadh, agus modhan-obrach ùr agus tionnsgalach gus na dòighean-beatha aig daoine san àm a dh’fhalbh ath-chruthachadh, a’ gabhail a-staigh anailis saidheansail air fuigheall bheathaichean is daonna.

Cuiridh tu crìoch air do chuid ionnsachaidh le cùrsaichean a thaghas tu bhon fharsaingeachd de chùrsaichean a bhios Oilthigh Dhùn Èideann a’ toirt seachad.  Tha iad seo a’ gabhail a-steach - ach chan eilear cuingealaichte ri - cùrsaichean ann an:

  • gnìomhachas
  • poileataigs
  • poileasaidh sòisealta
  • informatics
  • eaconomas
  • eachdraidh (a’ gabhail a-steach eachdraidh ealain is ailtireachd)
  • clasaigeachd
  • àrc-eòlas
  • feallsanachd
  • cànanachas
  • diadhaireachd

Mar as trice, bidh agad ri obair-làraich  a dhèanamh rè nan làithean-saora fada aig deireadh Bliadhna 1.

Bliadhna 2

Ann am Bliadhna 2, faodaidh tu taghadh eadar a bhith a’ dèanamh na Gàidhlig, no a bhith a’ dèanamh Litreachasan Ceilteach.

Ma ghabhas tu slighe a’ chànain, cuiridh tu ri do sgilean cànain. Ionnsaichidh tu barrachd cuideachd mu litreachas, cultar agus structar cànanach na Gàidhlig (ag ionnsachadh mu rosg agus bàrdachd).

Ma nì thu an t-slighe litreachais, gheibh thu sealladh farsaing air prìomh ghnèithean litreachais agus teacsaichean bho Alba na Gàidhlig, Èirinn agus a’ Chuimrigh bho thràth anns na meadhan-aoisean chun an latha an-diugh, le teacsaichean air an leughadh ann an eadar-theangachadh Beurla.

Bidh thu ag ionnsachadh mu àrc-eòlas na h-Alba bhon fhianais as tràithe a th’ againn air daoine a bha a’ fuireach ann aig deireadh an Linn-deighe mu dheireadh gu ionnsaigh nan Ròmanach, tràth sa chiad millennium AD. Tha turas gu làraichean àrc-eolais agus tursan gu Taigh-tasgaidh na h-Alba nam prìomh cho-phàirtean den chùrsa seo. Bidh thu cuideachd ag ionnsachadh mu Àrc-eòlas an Gnìomh, a tha a’ cur ris an eòlas agad air dòighean-obrach àrc-eòlach proifeiseanta agus tha a’ coimhead air ùr-ghnàthachas ann am modhan-obrach àrc-eòlach tro chleachdadh san t-saoghal da-rìribh agus tro eacarsaichean prataigeach.

Mar Bhliadhna 1, bidh cothrom agad air farsaingeachd de chùrsaichean roghainneil.

Bliadhna 3

Is e seo a’ chiad de na bliadhnaichean ‘urram’ agad, far am bi thu a’ speisealachadh anns na taobhan de Cheiltis anns a bheil ùidh agad le bhith a’ taghadh bho raon de chùrsaichean.

Tro na cùrsaichean ann an nua-Cheiltis, gheibh thu eòlas air  litreachas, cultar agus eachdraidh nan Gàidheal ann an Alba agus ann an Èirinn bho c1600 chun an latha an-diugh, a’ gabhail a-steach cànanachas, sòiseo-chànanachas agus Gàidhlig adhartach gus sgilean labhairt is sgrìobhaidh a thogail aig àrd-ìre.

Bidh cùrsaichean meadhan-aoiseil a’ toirt bun-eòlas dhut air Seann Ghaeilge agus Cuimris Mheadhan-aoiseil agus cuiridh iad ris an eòlas agad air litreachas, eachdraidh is cultar.

Ionnsaichidh tu mu Àrc-eòlais Teòraidheach, a tha a’ coimhead air eachdraidh àrc-eòlais bho a thùs ann an àrsaireachd anns an 18mh agus 19mh linn agus mar a chaidh e na chuspair sgoileireil.  Bidh thu a’ beachdachadh air na teòraidhean a chleachd àrc-eòlaichean gus na rudan a lorg iad a thuigsinn agus a mhìneachadh agus a’ coimhead air mar a dh'atharraich iad thairis air an 150 bliadhna mu dheireadh.

Bidh thu cuideachd ag ionnsachadh mu Àrc-eòlas an Gnìomh, a tha a’ cur fòcas air dòighean-obrach àrc-eòlais an latha an-diugh san RA agus gu h-eadar-nàiseanta, a’ toirt tuigse dhut air na sgilean practaigeach a tha a dhìth air àrc-eolaichean proifeiseanta. Taghaidh tu aon chùrsa a bharrachd bho na roghainnean ann an àrc-eòlas.

Bliadhna 4

Ann am Bliadhna 4, taghaidh tu cùrsaichean speisealach a bharrachd agus nì thu an trachdas agad.

Structar a' phrògraim

Faigh a-mach barrachd mu na cùrsaichean riatanach is roinneil anns a' phrògram ceuma seo.

Gus am bi beachd agad air dè bhios tu a' dèanamh air a' phrògram seo, bidh sinn a' foillseachadh an fhiosrachaidh as ùire. Thoir an aire, gè-ta, gur dòcha nach e seo fiosrachadh mun bhliadhna inntrigidh agad ach mu bhliadhna acadaimigeach eile.

Structar a' phrògraim (2020/21) [anns a' Bheurla]

Càite am bi thu ag ionnsachadh?

Na goireasan againn

Bidh teagasg a’ gabhail àite ann an, agus timcheall air, Prìomh Àrainn Oilthigh Dhùn Èideann ann am baile aig a bheil cliù air feadh an t-saoghail airson a chuid fhèisean, a tha làn de thaighean-dhealbh, thaighean-cluiche, gailearaidhean, leabharlannan agus cruinneachaidhean, nam measg Leabharlann, Taigh-tasgaidh, Tasglannan agus Gailearaidhean Nàiseanta na h-Alba, Leabharlann Bàrdachd na h-Alba, agus Ionad Sgeulachdan na h-Alba.

A bharrachd air na goireasan coimpiutaireachd is lèir-chlaistinneach, seirbheisean taice agus àiteachan sòisealta sàr mhath aig an Oilthigh, bidh cothrom agad cuideachd air cruinneachaidhean sònraichte leithid Tasglannan Sgoil Eòlais na h-Alba, cruinneachadh farsaing gun samhail de stuthan claisneachd is lèirsinneach co-cheangailte ri cultar agus traidisean na h-Alba (a’ gabhail a-steach timcheall air 33,000 clàr claisneachd), agus do leabharlannan farsaing an Tasglainn, a’ gabhail a-steach stòrasan Ceilteach cudromach.

Ionnsachadh thall thairis

Tha cothroman ann dhut a a bhith ag ionnsachadh thall thairis agus sgeama iomlaid eadar-nàiseanta an Oilthigh.

Dè na roghainnean a th’ agam airson a bhith a’ dol thall thairis? [sa Bheirla]

Ionnsachadh is measadh

Ciamar a bhios mi ag ionnsachadh?

Bidh cùrsaichean gan teagasg tro mheasgachadh de dh'òraidean, clasaichean agus seiminearan. Anns an teagasg cànain againn, tha cuideam air eadar-obrachadh agus a' togail fileantachd, agus air a bhith a' togail nan comasan cànain làidir a tha a dhìth airson a bhith ag obair ann an saoghal na Gàidhlig.

Ciamar a thèid mo mheasadh?

Thèid do mheasadh tro mheasgachadh de dh'obair-chùrsa agus de dheuchainnean.

Cothroman obrach

Mar thoradh air ruigsinneachd eadar-nàiseanta a tha a’ sìor fhàs, tha àireamh an luchd-labhairt agus luchd-èisteachd ùr dealasach aig cànanan, litreachasan agus cultaran Ceilteach a’ dol am mead fad an t-siubhail.

Ann an Alba gu sònraichte, tha leasachaidhean mar Achd na Gàidhlig (Alba) 2005, cruthachadh BBC Alba (an t-seirbheis telebhisean didseatach Gàidhlig), agus leudachadh leantainneach ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig air iarrtas a thogail airson luchd-labhairt Gàidhlig le deagh fhoghlam no eòlaichean air cultar Ceilteach.

Thathar a’ cur luach mòr ann an ceumnaichean Ceiltis is Àrc-eòlais mar thoradh air an cuid sgilean ann an rannsachadh, anailis, conaltradh agus taisbeanadh.

Tha fìor dheagh chothroman obrach taobh a-staigh foghlam, naidheachdan agus na meadhanan, craoladh (an dà chuid rèidio agus telebhisean), poileataigs agus san roinn chultaraich. Ann an cuid de raointean, tha barrachd obraichean Gàidhlig ann na tha ann dè dhaoine leis na teisteanasan gus an lìonadh.

Tha cothroman ann cuideachd leantainn air adhart leis an ionnsachadh agad aig ìre for-cheum, leis na bliadhnaichean urraim gu sònraichte a’ cur ris na sgilean rannsachaidh a bhios a dhìth ort ma thaghas tu an t-slighe seo.

Riatanasan inntrigidh

Riatanas inntrigidh àbhaisteach

’S e an riatanas inntrigidh àbhaisteach:

  • Àrd-ìrean SQA: ABBB ro dheireadh S5 no AABB/ABBBB ro dheireadh S6. Feumar BBB fhaighinn san aon bhliadhna eadar S4-S6.
  • A Levels: ABB.
  • Baccalaureate eadar-nàiseanta: 34 puingean (ìrean 655 aig HL).

Riatanas inntrigidh as ìsle

’S e an riatanas inntrigidh as ìsle airson tagraidhean leudachadh chothroman (widening access):

  • Àrd-ìrean SQA: ABBB ro dheireadh S6. Feumar BBB fhaighinn san aon bhliadhna eadar S4-S6.
  • A Levels: ABB.
  • Baccalaureate eadar-nàiseanta: 34 puingean (ìrean 655 aig HL).

Barrachd fiosrachadh airson tagraidhean leudachadh chothroman [anns a’ Bheurla]

Cuspairean riatanach

Feumaidh na cuspairean a leanas aig co-dhiù an ìre a leanas a bhith am measg nan teisteanasan agad:

  • SQA: chan eil cuspair sònraichte sam bith a dhìth aig Àrd-ìre. Nàiseanta 5: Beurla aig ìre C agus cànan seach Beurla aig ìre B.
  • A Levels: chan eil cuspair sònraichte sam bith a dhìth airson A Level. GCSEs: Beurla aig ìre C no 4 agus cànan seach Beurla aig ìre B no 6.
  • Baccalaureate eadar-nàiseanta: HL: chan eil cuspair sònraichte sam bith a dhìth. SL: Beurla aig ìre 5 agus cànan seach Beurla aig ìre 5.

Faigh a-mach barrachd mu riatanasan inntrigidh [sa Bheurla]

Riatanasan a bharrachd

Riatanasan Cànain

Far a bheil riatanas ann airson cànan seach Beurla, thoir an aire nach fhaod oileanaich an cànan a th’ aca bho thùs a chleachdadh gus an riatanas seo a choileanadh. Ann an suidheachaidhean mar seo, bidh Beurla no cànan eile seach an cànan a th’ aca bho thùs freagarrach.

Faigh a-mach barrachd mu riatanasan inntrigidh [sa Bheurla]

Tagraichean eadar-nàiseanta

Bidh sinn a’ cur fàilte air tagraidhean bho oileanach a tha a’ dèanamh farsaingeachd de theisteanasan eadar-nàiseanta.

Riatanasan inntrigidh a rèir dùthcha [anns a' Bheurla]

Bun-prògram eadar-nàiseanta

Ma tha thu nad oileanach eadar-nàiseanta agus mur eilear a’ gabhail ris na teisteanasan sgoile agad airson inntrigeadh dìreach dhan oilthigh, faodaidh gum bi thu ion-roghnach airson a’ phrògram ceuma seo tron Bhun-phrògram Eadar-nàiseanta againn.

Bun-phrògram Eadar-nàiseanta [sa Bheurla]

Tairgsean bho thagraichean inbheach

Tha sinn a’ cur fàilte air iarrtasan bho oileanaich inbheach (mature students) agus tha sinn a’ gabhail ri farsaingeachd de theisteanasan.

Teisteanasan airson oileanaich inbheach [anns a' Bheurla]

Feumalachdan a thaobh na Beurla

Feumaidh tu dearbhadh gu bheil ìre de chomas Beurla agad a bheir cothrom dhut soirbheachadh nad chuid ionnsachaidh, ge b’ e dè an nàiseantachd no dùthaich còmhnaidh a th’ agad.

SQA, GCSE agus IB

Airson sgoilearan SQA, GCSE agus IB, mur a tèid ìre nas àirde a shònrachadh anns na riatanasan inntrigidh a chaidh ainmeachadh, feumaidh pas a bhith agad sa Bheurla aig na h-ìrean seo, no nas àirde:

  • SQA Nàiseanta 5 Ìre C
  • SQA Ìre Choitcheann Ìre 3
  • SQA Eadar-mheadhanach 1 Ìre A
  • SQA Eadar-mheadhanach 2 Ìre C
  • GCSE/IGCSE Ìre C no 4
  • Level 2 Certificate Ìre C
  • IB Standard Level Grade 5 (Cha tèid gabhail ri Beurla ab initio airson inntrigeadh)

Deuchainnean Beurla

Bidh sinn a’ gabhail ris na teisteanasan Beurla aig na h-ìrean a thèid a shònrachadh gu h-ìosal:

  • IELTS Academic - comharra de 6.5 uile gu lèir airson a’ mhòideil le 5.5 anns gach co-phàirt.
  • TOEFL-iBT 92 no nas àirde le 20 anns gach earrann. Cha bhi TOEFL MyBest Score a’ coileanadh nan riatanasan againn a thaobh na Beurla.
  • Cambridge English: Advanced no Proficiency - comharra de 176 uile gu lèir le 162 anns gach co-phàirt.
  • Trinity ISE: ISE II le àrd-urram anns na ceithir co-phàirtean uile.

Bidh sinn cuideachd a’ gabhail ri raon nas fharsainge de theisteanasan agus deuchainnean eadar-nàiseanta.

Feumaidh na teisteanasan Beurla agad a bhith nas ùire na trì bliadhna gu leth bho latha tòiseachaidh a’ cheum a tha thu a’ cur a-steach air a shon, ach a-mhàin ma tha thu a’ cleachdadh IELTS, TOEFL, no Trinity ISE a dh'fheumas a bhith nas ùire na dà bhliadhna.

Feumalachdan a thaobh na Beurla [anns a' Bheurla]

Dàta Unistats

Tha am fiosrachadh seo mar phàirt de dh'iomairt aig an riaghaltas gus na stuthan a tha institiudan a' toirt seachad mu na prògraman ceuma aca a leasachadh.

Tha e am measg iomadh tùs fiosrachaidh a chuidicheas tu gus co-dhùnadh fiosrach a dhèanamh air dè na cuspairean a bhios tu a' dèanamh agus dè an t-oilthigh/colaiste a thaghas tu.

Thoir an aire nach eil dàta Unistats ri fhaighinn airson a h-uile prògram.

Unistats: MA Ceiltis agus Àrc-eòlas [anns a' Bheurla]

Cìsean, cosgaisean is maoineachadh

Cìsean teagaisg

Cìsean teagaisg airson MA Ceiltis agus Àrc-eòlas [anns a' Bheurla]

Cosgaisean a bharrachd

Ann am Bliadhna 1, cuiridh tu ris na cosgaisean airson na sgoil-làraich rè nan làithean saora agus airson na h-obair-làraich. Thathar a' dèanamh ath-sgrùdadh air ullachaidhean airson na sgoil-làraich aig an àm seo. Mar as trice, feumar trì seachdainean de dh'obair-làraich a dhèanamh aig a' char as lugha. Às dèidh Bliadhna 1, faodaidh tu taghadh obair àrc-eòlach phractaigeach a dhèanamh anns na saor-làithean ann am Bliadhna 2 is 3.

Tha  na cosgaisean airson grèisean obrach agus obair àrc-eòlach phractaigeach eile a' crochdadh air dè seòrsa obair a thaghas tu agus càite am bi seo - dh'fhaodte gum bi seo ann an àite sam bith eadar Alba agus an Ear Mheadhanach.

Dh’fhaodte gum bi cosgaisean a bharrachd ann ma tha thu airson ionnsachadh thall thairis ann am Bliadhna 3.

Maoineachadh

Airson barrachd fiosrachaidh mu na bhios e a' cosg a bhith ag ionnsachadh còmhla ruinn agus mu taic airgid, faic am fiosrachadh againn mu chìsean is maoineachadh.

Cìsean agus maoineachadh [anns a' Bheurla]

Ceistean

Sgioba nan Ceistean

Post-d: futurestudents@ed.ac.uk

Barrachd fiosrachaidh

Mar a nithear tagradh [anns a' Bheurla]

Sgoil: Litreachasan, Cànanan is Cultaran [anns a' Bheurla]

Colaiste: Ealainean, Daonnachdan is Saidheansan Sòisealta [anns a' Bheurla]

Read this page in English